مىگويد . امكان ندارد كه خبر سرانجام سرنوشت دولت عباسى ساليان دراز به قونيه نرسيده باشد . از اين رو به نظر ما تحرير مثنوى پيش از سال 656 ه / 1258 م يعنى در حال حيات صلاح الدين آغاز شده ، و جلد اول پيش از تاريخ فوق به انجام رسيده است « 1 » . به نظر افلاكى ، دفتر دوم مثنوى در فاصلهء دو ساله‌اى بعد از اتمام دفتر اول آغاز شده است . علت اين تاخير هم مرگ زوجهء چلبى بوده است . دفتر دوم با ابيات زير آغاز مىشود : " مدتى اين مثنوى تاخير شد * مهلتى بايست تا خون شير شد تا نزايد بخت تو فرزند نو * خون نگردد شير شيرين خوش شنو چون ضياء الحق حسام الدين عنان * باز گردانيد ز اوج آسمان چون به معراج حقايق رفته بود * بىبهارش غنچه‌ها ناكفته بود چون ز دريا سوى ساحل بازگشت * چنگ شعر مثنوى با ساز گشت " ابيات فوق مدتى را كه بين پايان دفتر اول و آغاز دفتر دوم سپرى شده است ، روشن نمىكند . اما از آنجايى كه دفتر اول پيش از سال 656 ه / 1258 م پايان يافته ، و دفتر دوم هم در 663 ه / 1264 م آغاز شده است . چنين استنباط مىشود كه علت اين تاخير تنها مرگ زوجهء چلبى نبوده ، بلكه مرگ صلاح الدين نيز دخالت داشته است . تاريخ اختتام مثنوى هم براى ما روشن نيست . اما در دفتر پنجم ضمن بيان حكايتى از خلفاى مصر بحثى به ميان مىآيد . چنان كه قبلا نيز گفته‌ايم ، شبحى از خلافت عباسيان در مصر به سال 660 ه / 1261 م آغاز شده است و در همان سال پس از اعزام سپاه عليه مغولها از طرف نخستين خليفه و مغلوب شدن وى دومين خليفه

--> ( 1 ) در " مجموعة التواريخ المولوية " تاليف سيد صحيح احمد دده سرآشپز مولوىخانهء ينىقاپوى استانبول تاريخ تحرير دفتر اول مثنوى در اواخر جمادى الآخره سال 659 و تاريخ پايان آخرين دفتر آن سال 667 هجرى قيد شده است . اين تاريخها همه من‌درآوردى است و هيچ‌گونه سنديتى ندارد . اساسا اين كتاب از اين نوع تاريخهاى من‌درآوردى سرشار است .